KadıköyŞifa TwitterKadıköyŞifa FacebookSanal Tur4442574KadıköyŞifa Fizik Tedavi LaboratuvarlarıKadıköyŞifa Ataşehir Hastanesi


Akne

Akne yüz, boyun, göğüs, sırt, omuz ve üst kollarda görülen, yağ kanallarını tutan bir hastalıktır. En sık ergenlik çağında görülmekle birlikte, 40’lı yaşlara kadar devam edebilir. Her zaman olmasa da akneli kişiler genellikle yağlı bir deriye sahiptir. Akne zamanla iyileşebilir. Yine de bunun olmasını beklemek gereksizdir. Çünkü tedavi edilmeyen akneler skar denilen kalıcı, ciddi izler bırakabilir. Ayrıca akneli dönem uzun sürebilir. Bu dönem içinde kişiye görüntü bozukluğu yaratarak can sıkıp, psikolojik olarak rahatsızlık verebilir. Bu yüzden bir dermatolog tarafından tedavi edilmesi uygundur.

Akne nasıl oluşur?

Hem erkek hem de kadınlarda bulunan erkeklik hormonları ergenlik çağında yükselerek derideki yağ bezlerini uyarır ve genişletir. Bu yağ bezleri, aknenin en sık görüldüğü alanlarda (yüz, göğüs, sırt) bulunur.

Yağ kanalları folikül olarak adlandırılan kıl içeren kanallarla da bağlantılıdır. Yağ bezleri sebum olarak adlandırılan yağlı bir madde üretir. Sebum, derinin üzerine, deri yüzeyine açılan kıl folikülleri vasıtasıyla boşalır. Bu kıl foliküllerinin ağızları por olarak adlandırılır. Sebum yani yağ, kıl folikül kanalındaki hücrelerin dökülmesi ile birlikte kanalda yapışkan bir hale gelir. Böylece por tıkanmış olur. Bakteriler foliküldeki yağ ve hücrelerle beslenerek çoğalırlar. Bu bakteriler kimyasal maddeler salgılayarak burada bir reaksiyon yaratırlar ve folikül duvarı parçalanır. Sebum, bakteriler ve hücreler deri içine dağılarak kızarıklık, şişme ve iltihap akıntısına neden olur. Nadiren akneler hormonal dengesizliğe de bağlı olabilir.

Aknede sıklıkla sorulan sorular

Akne de nasıl bir temizlik yapılmalıdır?

Siyah noktacık, folikül içindeki kurumuş yağ ve ölü hücrelerden meydana gelir, kir değildir. Cildin günlük bakımında yüz, günde iki kez temizleyici madde (sabun ya da jel) ve ılık su ile yıkanmalıdır. Süt tarzı temizleyiciler yağlı baza sahip olduklarından temizleyici olarak tercih edilmemelidir. Akneli ciltler veya yağlı ciltler temizleyici olarak su ile çıkan sabun yada jel tarzında pH sı 5.5 olan ürünleri tercih etmelidirler. Akne kirlilik sonucu meydana gelmez. Çok sık yıkama ve cildin aşırı ovulması akneyi alevlendirebilir.

Düzenli şampuanla saç temizliği de gereklidir. Eğer saç yağlı ise sık temizlemek önerilir. Dermatoloğunuz en iyi saç ve yüz temizliğini size bildirecektir.

Akneli erkekler traş bıçağı yada elektrikli traş makineleri kullanabilirler. Eğer traş bıçağı kullanılıyorsa traş öncesi sakal bölgesi su ve traş köpüğü ile yumuşatılmalıdır. Sivilceler koparılmadan yumuşak hareketlerle traş olunmalıdır.

Aknede diyetin rolü nedir?

Akne yiyecekler nedeniyle oluşmaz. Kısıtlayıcı diyetler derinizi düzeltmez. Uzun yıllar çikolata, yağlı gıdalar akne etkeni olarak suçlanmıştır. Ancak bilimsel olarak kanıt bulunamamıştır. Akne kendi kendine de iyileşmeler veya kötüleşmeler gösterdiğinden gıdalarda yanılgıya düşmemek gereklidir. Yinede böyle bir gözleminiz var ise bu gıdalardan kaçınmanız gerekir.

Aknede kozmetikler nasıl kullanılır?

Akneli kişiler göz makyajı ve ruj rahatlıkla kullanabilirler. Yalnızca deri yüzeyine uygulanan fondoten, allık ve pudranın uygun olması önemlidir. Eğer likid fondoten veya nemlendirici kullanıyorsanız yağsız ve su bazlı olması gereklidir. Seçtiğiniz ürünün üzerinde nonkomadojenik ve non aknejenik ibaresi olması uygundur. Bu tür ürünler geceleri mutlaka temizlenmelidir. Benzoil peroksid salisilik asit sulfur içeren kapatıcı deri losyonları akne lekelerini güvenle gizler. Pudralı yağsız ürünler kapatıcı olarak kullanılabilir.
Saç spreyleri ve jelllerin yüze gelmemesine özen gösterilmelidir.

Aknenin iç hastalıklarıyla ilgisi var mıdır?

Çoğu kez aknenin karaciğer hastalığına bağlı olduğu düşünülür. Günümüzde aknenin iç hastalığına bağlı olmadığını biliyoruz. Sadece hormonel bozukluklar ve kullanılan birtakım ilaçlar akneye neden olabilir. Kadınlarda böbrek üstü bezlerinin veya yumurtalıkların aşırı miktarda erkeklik hormonu (androjenler) üretmesi halinde aknelenme olabilir. Uzun süren, tedaviye yanıt vermeyen, saç dökülmesi ve tüylenmenin olduğu durumlarda dermatoloğunuz bu açıdan test isteyecektir.

Hangi ilaçlar akneyi artırabilir?

Tedavi amacıyla kullanılan bazı ilaçlar (kortizon hormon ilaçları vb) akneye neden olabilir veya çoğaltabilir. Dermatoloğunuz görüşme esnasında kullandığınız ilaçları sorgulayarak bu etkeni ortaya çıkaracaktır.

Stres akneye neden olabilir mi?

Stres aknenin ana nedenlerinden değildir. Ancak stresli dönemlerde bazı hormonların açığa çıkması, sivilcelerin oluşmasına veya artışa sebep olabilir.

Güneşlenmenin ve solaryumun akne üzerine etkisi nedir?

Güneşin ultraviyole ışınlarının kurutucu ve bakterileri azaltıcı rolü bilinmektedir. Bu nedenle güneşlenme genellikle akneleri azaltır. Ancak bu yanıltıcı bir durum da olabilir. Aşırı güneşlenme sonrasında deri kendini zararlı ultraviyole ışınlarından korumak için kalınlaşır. Önce azalan akneler, derinin kalınlaşıp gözeneklerin tıkanması sonucu daha da şiddetlenebilir. Solaryumda ultraviyole ışığı olup, aynı etki mekanizmasına sahiptir. Günümüzde ultraviyolenin yaşlandırıcı ve deri kanseri yapıcı etkileri nedeniyle aşırı güneşlenmeyi tavsiye etmiyoruz.

Yaz aylarında güneşten koruyucu kremler kullanırken bu ürünün su bazlı olmasına ve yağ içermemesine özellikle dikkat edilmelidir. Sivilce çoğalmasına neden olabilir.

Bazı akne hastalarında da tam tersi, yaz aylarında sivilce artışı olabilir. Bu durum terleme ile birlikte yağ salgısının artışından kaynaklanmaktadır.

Cinsel yaşamın akne üzerine etkisi var mıdır?

Yapılan bilimsel çalışmalarda cinsel yaşamla akne arasında bağlantı kurulamamıştır. Sivilcelerin ergenlik çağında görülüp 20’li yaşlarda sona ermesi ve bu dönemin de cinsel yaşamın başlamasına denk gelmesi böyle bir kanı yerleşmesine neden olmuştur.

Akne tipleri nelerdir?

- iltihaplı olmayanlar:
.
açık komedon (siyah noktacık).
. kapalı komedon (beyaz yağ butonları)
. iltihapsız kist

- iltihaplı olanlar:
.
papül (kırmızı, kabarık şişlikler)
. pustule (içi cerahatli, kabarık şişlikler)
. inflame kist (derin, kırmızı, ağrılı şişlikler)

- akne sonrası kalan izler:
.
kabuklanma
. kırmızı lekeler
. kahverengi lekeler
. derin kalıcı izler (skar)

Akne derecelendirmesi ve tedavisi:

Akne hafif, orta ve şiddetli olarak sınıflandırılır. Tedaviler aknenin derecesine ve tipine göre yapılır.

Akne tedavisi uzun bir süreçtir. Tüm akne tedavileri yeni akne oluşumunu engelleyerek etkili olur. Düzelmeler zaman alır. Eğer akneler 6-8 haftada iyileşmeye başlamadıysa tedavinin değiştirilmesi gerekir.

Dermatologlar tedavileri aknenin tipine göre belirlerler. Bazen başka nedenlerle örneğin makyaj, losyonlar veya alınan ilaçlardan dolayı akneye benzer döküntüler olabilir. Dermatoloğunuzla görüşürken kullandığınız ilaç ve ürünleri iyi belirtmeniz gerekir.

Dermatoloğunuz size dışardan porların tıkanmasını engelleyen ve bakterileri azaltan A vitaminli veya benzoyil peroxidli krem, jel veya losyonlar önerebilir. Bu ürünler bazen kuruluk ve soyulma yaratabilir. Dermatoloğunuz size doğru kullanımı ve yan etkilerin olmaması için tavsiyelerini belirtecektir.

Deriye sürülerek kullanılan antibotikler de vardır. Bunların kullanımı daha hafif akneler içindir. Eğer geniş kırmızı ve derin sivilceleriniz varsa, direk olarak içine kortizon injekte edilerek hemen iyileşmesi sağlanabilir.

Dermatoloğunuz siyah noktacıkları, beyaz yağ butonlarını ve iltihaplı kesecikleri özel aletlerle temizleyebilir. Ancak kendiniz bunlarla oynamamalısınız. Akneyi derinleştirerek daha fazla büyümesine ve iz bırakmasına neden olabilirsiniz.

Ağız yoluyla antibiotikler özellikle tetrasiklin, doksisiklin veya eritromisin orta ve şiddetli aknede kullanılırlar. Antibiotikler kıl folikülündeki bakterileri azaltırlar. Bu da kızarıklıklar ve iltihaplanmaları azaltır.

Doğum kontrol haplarının kadınlarda akneyi önemli ölçüde iyileştirdikleri gözlemlenmiştir. Bu amaçla tedavi maksadıyla da kullanılırlar.

Akne etkili bir şekilde tedavi edilebilir ancak tedavi yavaş ilerler. Akne tedavisinde iyileşmeler 2. ayda başlar ve 4-8 ay arasında tamamen bir düzelme sağlanır. Özellikle ilk ayda aknenin artması gibi durumlar söz konusu olabilir. Bunu bilerek sabırlı olmalı ve dermatoloğunuzla irtibat halinde kalmanız takdirde, tedavi mükemmel sonuç verecektir.

Mümkünse nemli ortamlarda ve sauna havalandırması olmayan mutfaklarda bulunulmamalıdır. Yağlı ürünler ve kozmetikler kullanılmamalıdır. Tahriş edici ve ovalayıcı tarzda deri temizliği akneyi alevlendireceğinden bu tip temizlikten kaçınılmalıdır. Akneler sıkılıp kopartılmamalıdır.

Hafif akne tedavileri:

Hafif akneler topical jel solusyon ve losyonlarla tedavi edilir. Ekstra vitamin ve minerallerin kullanımının tedaviye faydası bulunmamıştır.
Yüzünüzü su ile hafif bir temizleyici sabun veya antiseptic jel kullanarak günde iki kez yıkayınız. Akne ürünlerini sadece akne üzerlerine nokta halinde değil tüm etkilelen alanlara yayarak uygulayınız.
Akne tedavi ajanları ilk 2-4 hafta kuruluk yaratabilir. Zamanla cilt bu tip kuruluk reaksiyonları göstermez. Yağsız bir nemlendirici kuruma şikayeti için kullanılabilir. Yağlı kozmetikler, fondoten, krem ve güneş koruyucuları kullanılmamalıdır. İyileşme 2-4 ay arasında olabilir. Şiddetli tahrişlerde tedavi bırakılmalı doktorunuzla görüşülmelidir.

Hafif dereceli aknelerde tedavi :

Genellikle topikal yani dışardan sürme şeklinde ilaçlar kullanılır.

Topikal akne ilaçları :

-
Antiseptik deri temizleyicileri
- Benzoyil peroksit
- Azeleik asit
- Antibiotikler: clindamisin eritromisin
- Retinoidler: tretionin adapalene

Orta dereceli aknede tedavi:

Burada da topical ajanlar yanı sıra oral tedavilerde uygulanır.
Antibiotikler (tetrasiklin, eritromisin doksisiklin)
Kadınlarda östrojen ve antiandrojen tedaviler diane 35, spirinololakton vb.
Tedaviye dirençli aknede isotretionin kullanılabilir.

Şiddetli aknede tedavi:

Şiddetli akne ağızdan ilaçlarla tedavi edilir. Hasta mutlaka dermatolog kontrolünde olmalıdır. Pek çok hasta oral isotretionin ile tedavi edilir. Bu tedavi hasta için uygun değilse uzun süreli antibiotikler, kadınlarda antiandrojenler tedavi için kullanılabilir.

Meyve asitleriyle tedavi-peeling:

Son yıllarda meyve asitleri de akne tedavisinde rol oynamaya başlamıştır. Yarı kozmetik yarı ilaç sayılan bu ürünlere glikolik asit, laktik asit örnek verilebilir. % 5-20 oranlarında krem ve jel şeklinde evde uygulamaya yönelik ürünler mevcuttur. Akne tedavisine yardımcı olarak veya tedavi sonrası bakım amacıyla kullanılır. Ayrıca yağlı ciltlerde yağ kontrolü ve yağlanmanın getirdiği hafif sivilceleri geçirmek içinde önerilmektedir. Meyve asitleri cildi soyarak yeniler, gözeneklerin temiz kalmasını sağlar böylece akneye engel olur. Meyve asitlerinin yüksek konsantrasyondaki formülleri de % 50-90 gibi ofis uygulamaları şeklinde tedavide kullanılır. Doktor kontrolündeki bu uygulamada asit solusyonu deriye sürülür birkaç dakika beklenir ve daha sonra yıkanarak ciltten uzaklaştırılır. Bu uygulamalarda 1-4 hafta aralıklarla yapılır. Hem akne tedavisi olarak hem de tedavi sonrası izlerin giderilmesi amacıyla uygulanmaktadır. Oldukça faydalı bir tedavi yöntemidir.