Perinatoloji (Yüksek Riskli Gebelik)

DETAY OBSTETRİK ULTRASONOGRAFİ





Gebeliğin 15. haftasından itibaren yüksek çözünürlüklü ultrasonografi aletleri ile fetal tıp alanında ve fetal anomali tanısında deneyim birikimi olan uzman hekimler tarafından yapılan detaylı fetal incelemedir. Genellikle fetusla ilgili hastalık riskinin varlığı durumunda uygulanır. İstek üzerine riski yüksek olmayan  gebelerde de, tercihen 18-23 haftalar arasında uygulanabilmektedir.

Yöntemin ana amacı bebeğe ait organ anomalilerinin ve kromozom anomalilerine ait bulguların aranması ve değerlendirilmesidir. Organ anomalileri kabaca iç ve dış organlardaki şekil sorunlarıdır. Bunlar majör ve minör diye iki gruptadır. Majör olanlar sağlık problemi yaratırlarken, minörler tek başlarına genellikle sorun yaratmazlar. Minör anomalilerin canlı doğan bebeklerdeki sıklığı % 15 iken, majörlerin sıklığı % 2-3 civarındadır. Detaylı ultrason incelemesinin ana hedefi majör anomalilerin doğum öncesi dönemde tanılarının koyulmasıdır. Bu gruptaki anomalilerden 15. haftadan 40. haftaya kadar ilerleyen  gebelik haftalarında % 50 ile % 80-90 kadarının tanısı koyulabilmektedir. Anomali tanısını 23. haftadan sonra koymanın yararı sınırlı  olduğundan detaylı fetal ultrason incelemesi  olabildiğince bu haftadan önce yapılmaktadır. Tercihen hafta 18-23 arasıdır ve bu haftalarda majör anomalilerin % 60-75 kadarının doğum öncesi tanısı koyulabilmektedir. Bazı anomalilerin tanısının ancak ileri gebelik haftalarında koyulabileceği, bazılarının ise gebelik süresince görülmesinin  mümkün olmadığı bilinmelidir.

Konunun anlaşılabilmesi açısından sayıları 100 leri bulan anomalilerden  bir bölümünün 18-23. hafta detaylı ultrason  incelemesi ile görülebilirlik oranları aşağıda listelenmiştir.

Anensefali (başı olmayan fetus)               % 100
Spina bifida (bel kemiğinde açıklık)         % 95-98
Hidrosefali (baş içinde sıvı toplanması)   % 75
Holoprosensefali, hidranensefali              % 100
Lissensefali                                                % 0
Mikrosefali                                                 % 50 (bir bölümü sonra gelişir)
Yarık dudak                                               % 95-100
Yarık damak                                               % 30-40
Diyafragma fıtığı                                        % 70
Yemek borusu tıkanıklığı                        < % 50
Kalp anomalileri                                           % 75
Karın duvarı defektleri                               % 95-100
Böbrek, idrar yolu  anomalileri                   % 50-75
İskelet sistemi anomalileri                          % 75-100

Kromozom anomalileri ise özellikle 35 yaş üstü gebeliklerde daha sık görülen kromozom sayı ve yapı anomalileri olup en sık rastlanan örneği Down sendromu  (trizomi 21, mongol bebek) tir.  Detaylı ultrason hiçbir kromozom hastalığında kesin tanı yöntemi değildir, ancak bu hastalıklara ait ultrason  bulgularının varlığı veya yokluğu kromozom hastalığı riskini arttırıp, azaltabilmektedir. Bu amaçla yapılan detaylı ultrason incelemesinin diğer adı ‘‘genetik ultrason’’ olup, gebeliğin 15-23. haftaları arasında uygulanmaktadır. Bu inceleme ile Down sendromlu fetusların %60-65’inde , trizomi 13-18’li fetusların % 80’inde ilgili ultrason bulguları saptanabilmektedir.