Astımın tek belirtisi uzun süre devam eden kuru öksürük olabilir..


Profesyonel olarak spor yapan alerjik astım hastaları olduğu gibi, geç tanı ve yetersiz tedavi nedeniyle birkaç adım atmakta bile nefes darlığı ortaya çıkan, sık astım krizlerine giren ve hayatını kaybeden hastalar olduğu unutulmamalıdır. KadıköyŞifa Ataşehir Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Cengiz Şen astım hakkında önemli bilgiler veriyor.

ASTIM BELİRTİLERİ NELERDİR?

Kimlerde alerjik astım araştırılmalıdır? Lütfen aşağıdaki soruları kendinize sorun.

1. Göğsünüzde dönem dönem hırıltı, hışıltı veya ıslık sesi duyuyor musunuz?
2. Özellikle geceleri ve/veya sabah uyandığınızda ‘inatçı öksürüğünüz’ var mı?
3. Öksürük veya nefes darlığı nedeniyle uykunuz bölünüyor mu?
4. Koşarken veya hızlı hareket ederken öksürüyor ya da göğsünüzde hırıltı/hışırtı sesi duyuyor musunuz?
5. Şikayetleriniz mevsimlere göre değişiyor mu?
6. Sigara dumanı, yemek kokusu, boya veya ağır kokularla karşılaşınca öksürük, hırıltı/hışırtı veya nefes darlığı ortaya çıkıyor mu?
7. Soğuk algınlığı ‘göğsünüze iniyor’ mu veya iyileşmesi 3 haftadan fazla zaman alıyor mu?
8. Bu belirtiler ortaya çıktığında herhangi bir ilaç kullanıyor musunuz? Bu ilaçtan sonra nefes darlığınız rahatlıyor mu?
9. Zaman zaman nefes darlığınız artıyor mu?
10. Uzun süre devam eden hapşırma, geniz akıntısı, burun veya boğazınızda kaşıntı gibi yakınmalarınız var mı?

Yukarıdaki sorulardan herhangi birine ‘evet’ yanıtı verdiğiniz takdirde, doktorunuza başvurun. Astım olup olmadığınız ne kadar erken öğrenirseniz, ilerde akciğerlerinizde oluşabilecek daha kötü hasarlardan kendinizi o kadar erken korumuş olursunuz.

ASTIM YAYGIN BİR HASTALIK MIDIR?

Astım dünyada 300 milyon, ülkemizde 3.5 milyon kişiyi etkilemektedir. Her yıl tüm dünyada 250.000 kişi astım nedeniyle hayatını kaybetmektedir. Çocukların % 2 - 15 ve yetişkinlerin % 2 - 5 ‘inde astım hastalığı görülmektedir.

ASTIM NEDİR?

Astım, akciğerde bronş adı verilen hava yollarını etkileyerek nefes darlığı, göğüste sıkışma hissi, öksürük gibi yakınmalara yol açan bir hastalıktır. Hava yollarında hem iltihaplanma, hem de tıkanma olmaktadır. Hastaların şikayetleri günden güne, hatta gün içinde değişiklik gösterebilmekte ve hatta dönem dönem tamamen ortadan kalkabilmektedir.

SADECE ÖKSÜRÜK ASTIM BELİRTİSİ OLABİLİR Mİ?

Astımın tek belirtisinin uzun süre devam eden kuru öksürük olabileceği unutulmamalıdır.

ASTIM HANGİ YAŞLARDA ORTAYA ÇIKABİLİR?

Hem çocuk hem de büyüklerde; yani her yaşta ortaya çıkabilmektedir.

ASTIM TANISINDA ÖNEMLİ NOKTALAR NELERDİR?

Astım tanısında anamnez yani hastalık ile ilgili belirtilerin neler olduğu ve nasıl seyrettiği çok önemlidir. Astım şüphesi olanlarda solunum fonksiyon testleri, alerji testi, olası başka hastalıkları ekarte etmek için radyolojik görüntüleme gibi incelemeler yapmak tanı konulmasına yardımcı olur. Şikayetlerin olmadığı dönemde hiçbir muayene bulgusu olmayabilir ve solunum fonksiyon testleri normal çıkabilir; solunum fonksiyon testlerinin normal çıkması ve muayene bulgusun olmaması astım tanısını dışlamaz. Bu nedenle astım şüphesi olan kişilerin uygun yöntemlerle takip edilmesinde fayda vardır.

ASTIM BENZERİ BULGULAR VEREN BAŞKA HASTALIKLAR VAR MIDIR?

KOAH (kronik obstruktif akciğer hastalığı), bronşektzi, akciğer dokusunu tutan hastalıklar, tüberküloz, akciğer kanseri, gırtlak kanseri, lenfoma, akut bronşit ve bronşiyolitler, reflü, kronik sinuzit, yabancı cisim aspirasyonu, üst hava yollarını daraltan hastalıklar, ses tellerindeki hastalıklar, kalp yetmezliği, hipertansiyon ve tiroid rahatsızlıklarında astıma benzeyen bulgular olabilir.

ASTIM TEDAVİSİNDE NELERE DİKKAT EDİLMELİDİR?

Alerjik astım tedavisinde astımı tetikleyen faktörlere karşı önlem almak ve özellikle nefes yoluyla alınan ilaçları düzenli kullanmak önemlidir.

ASTIMI TETİKLEYEN (HASTALARIN ŞİKAYETLERİNİ ARTIRAN VEYA ORTAYA ÇIKMASINI SAĞLAYAN) FAKTÖRLER NELERDİR?

Polen, hayvan tüyü ve ev tozu akarı gibi alerjenler, ilaçlar (aspirin, bazı göz damlaları, ağrı kesici ilaçlar vb), reflü, bazı besinler (karides, midye gibi kabuklu deniz ürünleri, şarap, bira, kurutulmuş meyveler, cips, hazır çorbalar) ağır kokular (boya, yemek kokusu,deterjan, çamaşır suyu vb), sigara dumanı, ev içi ve ev dışı hava kirliliği, viral veya bakteriyel enfeksiyonlar (grip, sinüzit, zatüre vb.) bazı meslek gruplarında maruz kalınan maddeler, aşırı stres veya üzüntü astımı tetikleyen faktörlerdendir.

ASTIM RİSKİ TAŞIYAN MESLEK GRUPLARI HANGİLERİDİR?

Fırıncılar (un, amilaz) çiftçiler (soya tozu) güzellik salonu çalışanları (persülfat), kaplamacılar (nikel tuzları) hastane çalışanları (dezenfektanlar), otomobil boyama (etonolamin), marangozlar (odun tozları, sedir meşe, çınar), gıda işleme, ipek işletmeciliği gibi birçok meslek grubunda astım gelişme riski mevcuttur.

GEBELİK DÖNEMİNDE ASTIM ÖNEMLİ Mİ?

Gebelik sırasında en sık karşılaşılan solunum sistemi hastalığıdır. Astımın kontrol altında tutulması anne ve bebeğin sağlığı için çok önemlidir. Gebelik sırasında kullanılabilen astım ilaçları mevcuttur.

ASTIM TEDAVİSİNDE HANGİ İLAÇLARI NE KADAR SÜRE KULLANMALIYIZ?

Bronşlarınız açmak için kullanılan ve genellikle nefes yoluyla alınan ilaçlar kısa zamanda etkisini gösterecek ve daha rahat nefes alabileceksiniz. Ancak ilaçlarınızı uzun dönem kullanmanız gerekmektedir; zira astım rahatsızlığında hava yollarınızın daralmasının yanı sıra havayollarınızda iltihaplanma da önemlidir.

Kullandığımız ilaçların bir kısmı hava yollarındaki iltihabı gidermektedir. Etkisi uzun dönemde ortaya çıkacağından dolayı bu tip ilaçları nefes yoluyla alır almaz nefesinizin rahatladığını HİSSETMEYEBİLİRSİNİZ. LÜTFEN İLACINIZI KESMEYİNİZ!

Özetle astım tedavisinde hem bronşlarınızı açan ve etkisini hemen hissettiğiniz ilaçlar, hem de bronşlarınızdaki iltihabı gideren ve etkisi uzun dönemde ortaya çıkan ilaçları kullanmanız gerekmektedir. İlaçlarınızın erken kesilmesi hastalığınızın ilerlemesine sebep olabilecektir.

Lütfen Unutmayınız! Astım tedavisinde;

Düzenli olarak (şikayetiniz olmasa bile) doktorunuza önerilen aralıklarla görünmelisiniz.

İlaçlarınızı düzenli kullanmalı; şikayetiniz olmasa bile doktorunuzun kontrolünde ilaçlarınızı kesmelisiniz.

Astım tetikleyen alerji, infeksiyonlar, sigara dumanı, reflü, bazı ilaç ve besin maddeleri gibi etkenlere karşı gerekli önlemleri almalısınız.

Belirli aralıklarla akciğer kapasitenizin belirlenmesi için solunum fonksiyon testi yaptırmalısınız.

Şikayetlerinizde artma hissettiğinizde, doktorunuza danışmalısınız.